کهیر یکی از مشکلاتی است که وجود آن باعث خارش شدید پوست میشود. انتخاب مسیر درمانی مناسب در مواجهه با کهیر، مستقیما به شدت علائم و تداوم آنها بستگی دارد. باید بدانید که هدف از مداخلات درمانی، نه تنها تسکین فوری خارش، بلکه جلوگیری از گسترش بثورات و کاهش استرس ناشی از این عارضه میباشد.
کهیر چیست؟
طبق گفته clevelandclinic کهیر یا Urticaria یک واکنش پوستی است که معمولا با ایجاد برجستگیها یا لکههای متورم و خارشدار روی پوست شناخته میشود. این برجستگیها میتوانند اندازه و شکلهای متفاوتی داشته باشند و در قسمتهای مختلف بدن ظاهر شوند.
علت ایجاد کهیر
کهیر زمانی ایجاد میشود که سلولهای خاصی در پوست، موادی مانند هیستامین آزاد کنند و در نتیجه، واکنش التهابی در پوست شکل بگیرد. پیدا کردن علت دقیق کهیر در بسیاری از افراد، بهخصوص در موارد مزمن، آسان نیست. از مهمترین عوامل و محرکهای احتمالی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- برخی مواد غذایی مانند ماهی، غذاهای دریایی، تخممرغ، شیر، بادامزمینی و بعضی مغزها
- برخی داروها
- گزش یا نیش حشرات
- بعضی عفونتها
- تماس با برخی مواد حساسیتزا
- گرما یا سرمای شدید
- ورزش و تعریق
- فشار، خراش یا اصطکاک پوست
- استرس و فشارهای روحی
- برخی بیماریهای زمینهای و اختلالات سیستم ایمنی
نکته مهم این است که هر مورد کهیر الزاما به دلیل حساسیت غذایی یا آلرژی نیست و در بسیاری از موارد، محرک مشخصی پیدا نمیشود. پیشنهاد میشود تا برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد علت، علائم و … با مراکز معتبری مثل مرکز جوانسازی پوست با سلول بنیادی در ارتباط باشید.
علائم کهیر
مهمترین علامت کهیر، ایجاد ضایعات برجسته و خارشدار روی پوست است. این ضایعات ممکن است در یک قسمت محدود از بدن ایجاد شوند یا بخشهای گستردهای از پوست را درگیر کنند. علائم رایج کهیر شامل موارد زیر است:
- خارش پوست که میتواند خفیف یا شدید باشد.
- ایجاد برجستگیهای متورم روی پوست
- تغییر اندازه و شکل ضایعات
- ظاهر شدن ناگهانی ضایعات
- ناپدید شدن یک ضایعه و ایجاد ضایعه جدید در قسمت دیگری از بدن
- احساس سوزش یا گرما در محل ضایعات
- ایجاد تورم در اطراف چشمها، لبها، گونهها یا سایر قسمتهای صورت در صورت همراهی با آنژیوادم
- رنگ کهیر نیز ممکن است با توجه به رنگ پوست فرد متفاوت باشد و همیشه به شکل قرمزی واضح دیده نمیشود.
انواع کهیر
کهیر را میتوان بر اساس مدت زمان، علت و محرک ایجادکننده به گروههای مختلف تقسیم کرد.
- کهیر حاد: این کهیر برای مدت کوتاهی ایجاد میشود و ممکن است در اثر مواد غذایی، داروها، عفونتها یا گزش حشرات ایجاد شود. بسیاری از موارد کهیر حاد خودبهخود برطرف میشوند.
- کهیر مزمن: اگر کهیر بیش از ۶ هفته ادامه داشته باشد یا به طور مکرر در این مدت عود کند، به آن کهیر مزمن گفته میشود. در بسیاری از افراد مبتلا به کهیر مزمن، علت مشخصی برای ایجاد آن پیدا نمیشود.
- کهیر فیزیکی یا القاشده: در این نوع، یک عامل فیزیکی میتواند باعث ایجاد کهیر شود. برای مثال، بعضی افراد در واکنش به سرما، گرما، فشار، خراش پوست یا فعالیت بدنی دچار کهیر میشوند.
- کهیر ناشی از واکنش آلرژیک: در برخی افراد، تماس با یک ماده حساسیتزا میتواند باعث آزاد شدن هیستامین و ایجاد کهیر شود. غذاها، بعضی داروها و نیش حشرات از جمله محرکهای شناختهشده هستند.
درمان کهیر
روش درمان کهیر به شدت علائم، مدت بیماری و علت یا محرک احتمالی آن بستگی دارد. در موارد خفیف، کهیر ممکن است بدون درمان خاصی برطرف شود، اما اگر علائم شدید، طولانی یا تکرارشونده باشند، بررسی پزشکی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
| غذاهای مفید برای کهیر | غذاهای ممنوعه برای کهیر |
| میوههای تازه و آبدار (سیب، گلابی)، سبزیجات سبز با فیبر بالا، خیار و کدو سبز | میوههای آلرژیزا (مثل توت یا سیب در برخی افراد)، سبزیجات کنسرو شده و فرآوری شده |
| غلات کامل (جو دوسر، برنج قهوهای)، پروتئینهای سبک (مرغ آبپز، ماهی تازه) | گوشتهای فرآوری شده (سوسیس، کالباس)، گوشت قرمز چرب و پروتئینهای آلرژیزا (مثل تخممرغ در برخی موارد) |
| آب میوههای تازه، دمنوشهای آرامبخش، آب زیاد | نوشابهها، الکل، ادویههای تند و تند (فلفل، زردچوبه بیش از حد در برخی موارد) |
| مواد غذایی کاملا طبیعی و پخته شده در منزل | افزودنیهای مصنوعی، رنگهای خوراکی، نگهدارندهها و شیرینکنندههای مصنوعی |
درمان کهیر در کودکان
- استفاده از کمپرس سرد
- استفاده از کرم ضدخارش
- حمام با آب ولرم
- برگ گل قاصدک سرشار از آنتیاکسیدانها و ترکیبات ضدالتهابی است که به بهبود علائم کهیر در کودکان کمک میکند. مصرف دمنوش خنکشده این گیاه، روشی گیاهی برای کنترل واکنشهای آلرژیک و التهابهای پوستی به شمار میرود.
- سیر نیز سیستم ایمنی را تقویت میکند، به همین دلیل مصرف آن از بروز واکنشهای آلرژیک جلوگیری میکند.
درمان کهیر در بزرگسالان
در بزرگسالی نیز شما میتوانید از راههای زیر کهیر خود را درمان کنید.
- زردچوبه به دلیل دارا بودن ترکیب فعال کورکومین (Curcumin)، یکی از قدرتمندترین عوامل ضدالتهاب و آنتیاکسیدان در طبیعت است که مستقیما بر مدیریت کهیر تاثیر میگذارد. این ماده با مهار مسیرهای التهابی در بدن، به کاهش واکنشهای سیستم ایمنی که منجر به بروز بثورات پوستی میشود، کمک میکند.
- کهیر در بیشتر اوقات خارش روی سطح پوست نیز ایجاد میکند، برای حذف این مورد استفاده از خردل سبز گزینهای مناسب است.
درمان خانگی کهیر بارداری و درمان خانگی کهیر در شیردهی
بارداری و شیردهی از حساسترین دورههای زندگی هر فردی است و برای درمان کهیر در این بازه باید زیر نظر پزشک باشید. در کنار درمانهای پزشکی میتوانید درمانهای زیر را انجام دهید.
- کمپرس سرد
- استفاده از لوسیون، این مورد برای درمان اگزما نیز موثر است.
- رژیم غذایی غنی از ویتامین C و D
- حمام با جو دوسر
- استفاده از دمنوش زردچوبه
درمان خانگی کهیر
در کنار سایر روشهای پزشکی در خانه نیز باید کارهای زیر را انجام دهید.
- استفاده از کمپرس سرد
- استفاده از لباسهای نخی و گشاد
- مصرف مواد غذایی یا نوشیدنیهای سرد
- دوری از استرس با انجام ورزشهایی مثل یوگا
- روغن ماهی به دلیل وجود امگا3 خاصیت ضد التهابی دارد، البته قبل از مصرف این روغن حتما با پزشک مشورت کنید.
- مصرف منظم سیب با کمک به تنظیم سیستم ایمنی بدن، نقش مؤثری در کاهش واکنشهای آلرژیک ایفا میکند. علاوه بر فواید مصرف خوراکی، استفاده از ماسک سیب بر روی نواحی درگیر با کهیر نیز راهکاری اثربخش برای تسکین التهاب و کاهش خارش پوست محسوب میشود.
رژیم غذایی برای درمان کهیر
تغذیه نقش مهمی در درمان حساسیت پوستی دارد، بدین صورت که حذف غذاهای فرآوریشده، آجیل و برخی میوههای محرک از برنامه غذایی، گامی موثر در مدیریت کهیر محسوب میشود. استفاده از مواد غذایی غنی از ویتامین C و E به واسطه ویژگیهای ضدالتهابی، گزینه درمانی مناسبی برای کاهش واکنشهای پوستی و تسکین علائم این عارضه است. بعضی از مواد غذایی مفید برای درمان کهیر عبارتند از:
- خاکشیر: خاکشیر خاصیت ضد التهابی و خنک شونده دارد، همچنین این ماده سیستم ایمنی را تقویت میکند.
- عرق کاسنی: نوشیدن عرق کاسنی خارش و تورم ناشی از کهیر را کاهش میدهد.
- ماست: ماست به دلیل دارا بودن پروبیوتیکهای مفید، سیستم ایمنی بدن را تقویت کرده و در نتیجه واکنشهای آلرژیک و شدت علائم کهیر را کمتر میکند. علاوه بر تاثیر خوراکی، استفاده موضعی از ماست سرد نیز راهکار دیگری برای کاهش التهاب و تسکین خارشهای آزاردهنده پوستی محسوب میشود.
- مصرف غذاهای حاوی هیستامین کم: هیستامین واکنشهای آلرژیک ناشی از کهیر را افزایش میدهد، به همین دلیل مصرف غذاهایی که هیستامین کمی دارند را باید در اولویت خود قرار دهید. مصرف گوشتهای تازه، ماهیهای تازه، سبزیجات غیرنشاستهای و غلات بدون گلوتن را در برنامهی غذایی خود قرار دهید. در مقابل مقدار این ماده در محصولات لبنی کهنه، میوههایی مثل توت فرنگی و آووکادو بالا است.
- رژیم غذایی حذف شبه آلرژن: پیروی از رژیم غذایی حذف شبهآلرژن، راهکاری کلیدی برای کنترل علائم کهیر به شمار میآید. در این برنامه مواد غذایی که محرک غیرمستقیم واکنشهای آلرژیک هستند، شناسایی و از برنامه روزانه حذف میشوند. محصولاتی نظیر خوراکیهای فرآوریشده، رنگهای مصنوعی و نگهدارندههای شیمیایی، در صدر لیست عوامل محرک قرار دارند. حذف این ترکیبات، احتمال بروز کهیر را به میزان قابلتوجهی کاهش میدهد.
سوالات متداول
درمان خانگی کهیر فصلی به چه صورت است؟
روشهای خانگی مانند استفاده از کمپرس سرد، مصرف ماست یا استفاده از ماسکهای گیاهی، معمولا به تسکین علائم (کاهش خارش و التهاب) کمک میکنند، ولی کهیر فصلی اغلب ریشه در واکنشهای سیستم ایمنی یا عوامل محیطی دارد، این روشها درمان قطعی محسوب نمیشوند و مدیریت رژیم غذایی و دوری از عوامل محرک، مکمل اصلی درمان هستند.
آیا کهیر یک بیماری واگیردار است؟
خیر، کهیر به هیچ عنوان مسری نیست و از طریق تماس پوستی یا تنفسی به افراد دیگر منتقل نمیشود. این عارضه صرفا یک واکنش داخلی سیستم ایمنی بدن شما به عوامل محرک است.
در صورت بروز کهیر، چه زمانی باید فورا به پزشک مراجعه کرد؟
مراجعه فوری به مراکز درمانی در صورت بروز علائم خطرناک مانند تورم زبان یا لبها، احساس گرفتگی در گلو، دشواری در تنفس، یا افت فشار خون ضروری است. این نشانهها حاکی از واکنش شدید حساسیتی (آنافیلاکسی) هستند که نیاز به کارهای اورژانسی دارد.
درمان فوری کهیر چیست؟
استفاده از کمپرس سرد و پرهیز از خاراندن ناحیه درگیر، سریعترین راه برای کاهش خارش و کنترل التهاب کهیر محسوب میشود. مصرف داروهای آنتیهیستامین طبق دستور پزشک، واکنشهای شیمیایی بدن را مهار کرده و از گسترش این بیماری جلوگیری میکند.
منبع:
