خشکی پوست عارضهای است که خیلی به آن توجه نمیشود، با این حال این مورد دروازهی ورود سایر مشکلات پوستی میباشد. خشکی دلایل و نوع خاصی دارد که هر کدام با توجه به نظر پزشک قابل درمان هستند. تشخیص به موقع علت اصلی خشکی پوست و استفاده از راهکار درمانی، مانع از پیشرفت این عارضه به بیماریهای پوستی پیچیدهتر خواهد شد.
انواع پوست خشک
در ابتدا نیاز است تا بدانیم که پوست خشک به چند دسته تقسیم میشود؟
- درماتیت تماسی: این نوع خشکی معمولا وقتی که پوست در معرض مواد حساسیتزا قرار گیرد، از خود واکنش نشان میدهد.
- درماتیت سبورئیک: زمانی که پوست چربی زیادی از خود تولید کند، درماتیت سبورئیک به وجود میآید.
- درماتیت آتوپیک: بسیاری از افراد درماتیت آتوپیک را با نام اگزما میشناسند، در این نوع خشکی لکههای پوسته پوسته روی پوست ظاهر میشوند.
علائم خشکی پوست
خارش، پوسته پوسته شدن، قرمزی، تغییر رنگ پوست به قرمز، خارش، زبری پوست، احساس سفتی و کشیدگی پوست و ترکهای عمیق از نشانههای خشکی پوست هستند.
دلایل خشک شدن پوست
از دلایل خشک شدن پوست میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
آب و هوا
آب و هوای سرد و خشک مهمترین عامل برای خشکی پوست محسوب میشود. چرا که این کمبود رطوبت در هوا، تمایل شدیدی برای جذب آب موجود در سطح پوست ایجاد میکند. در نتیجه آب لایههای سطحی پوست به سمت هوای خشک اطراف کشیده شده و تبخیر میشود.
حرارت
حرارت زیاد به ویژه هوای گرم و خشک یا وسایل گرمایشی، باعث افزایش تبخیر آب از سطح پوست میشود و رطوبت طبیعی آن را کاهش میدهد. پس سد محافظ پوست ضعیف شده و احساس خشکی، کشیدگی و پوستهپوسته شدن ایجاد میشود.
مواد شوینده قوی
پوست نرمال به طور معمول ph رو به اسیدی دارد، مواد شوینده قوی با از بین بردن چربیهای طبیعی و لایه محافظ پوست، توانایی پوست برای حفظ رطوبت را کاهش میدهند. به همین دلیل پوست دچار خشکی، کشیدگی، زبری و گاهی تحریک و پوستهپوسته شدن میشود.
حمام و دوش آب داغ
طبق گفته mayoclinic استفاده زیاد از آب گرم میتواند چربیهای طبیعی و رطوبت پوست را کاهش دهد و باعث خشکی، زبری و تحریک آن شود. آب داغ همچنین به سد محافظ پوست آسیب میزند و توانایی پوست برای حفظ رطوبت و مقابله با عوامل محیطی را کاهش میدهد.
حساسیت فصلی
حساسیتها میتوانند باعث التهاب و تحریک پوست شوند و در برخی افراد با خشکی، خارش و قرمزی همراه باشند. تماس با مواد حساسیتزا یا تغییرات محیطی ممکن است عملکرد سد محافظ پوست را تحت تاثیر قرار دهد. همچنین خاراندن مداوم نواحی تحریکشده میتواند خشکی و آسیب پوستی را بیشتر کند.
بیماریهای پوستی
بیماریهای پوستی مثل اگزما و پسوریازیس با خشکی، پوستهریزی و خارش همراه هستند. در این شرایط عملکرد طبیعی سد پوستی ممکن است مختل شود و پوست رطوبت خود را سریعتر از دست بدهد. بنابراین اگر خشکی پوست مداوم یا همراه با التهاب و خارش باشد، ممکن است یک بیماری زمینهای علت آن باشد.
کمبود ویتامین
علت هر خشکی پوستی را نمیتوان به کمبود ویتامین نسبت داد، ویتامینهای گروه B مسئول حفظ سلامت پوست، مو و ناخن هستند و کمبود آنها باعث بروز این مشکل میشود.
شرایط پزشکی بدن
بعضی از بیماریها مثل دیابت و بیماریهای کلیوی نیز باعث خشکی پوست میشوند، در این بیماریها دفع و جذب آب در بدن به مشکل میخورد و به دنبال آن خشکی پوست نیز به وجود میآید. از طرفی اکثر داروهای ضدجوش نیز علائمی مثل خشکی پوست را به دنبال دارند.
افزایش سن
با افزایش سن فعالیت غدد تولیدکننده چربی پوست کاهش پیدا میکند و پوست توانایی کمتری برای حفظ رطوبت خواهد داشت. همزمان پوست به تدریج نازکتر میشود و تغییرات طبیعی ساختار آن میتواند خشکی را افزایش دهد.
استرس
استرس طولانی مدت میتواند علائم برخی بیماریهای پوستی، به ویژه اگزما را تشدید کند و در نتیجه خشکی، خارش و التهاب بیشتر شود. در افراد مستعد، فشار روانی ممکن است روند بهبود پوست را نیز تحت تاثیر قرار دهد.
قرار گرفتن طولانی مدت در معرض نور خورشید
قرار گرفتن طولانی مدت در معرض نور خورشید میتواند به سد محافظ پوست آسیب برساند و میزان رطوبت و چربی طبیعی آن را کاهش دهد. با این کنش و واکنش در بدن پوست آب بیشتری از دست میدهد و ممکن است دچار خشکی، زبری، کشیدگی و پوستهپوسته شدن شود.
کمآبی بدن
با وجود کم آبی لایههای مختلف پوستی آب کمتری جذب میکنند، همین اتفاق باعث میشود تا رطوبت سطح پوست به حداقل خود برسد. با این کار سد دفاعی ضعیف شده و خشکی، کشیدگی و پوستهپوسته شدن پوست به وجود میآید. این مورد را نیز بدانید که نوشیدن آب بیشتر لزوما خشکی پوست را برطرف نمیکند.
راهکارهای درمانی خشکی پوست
درمان خشکی پوست به علت و شدت آن بستگی دارد و اگر شما به دنبال درمان فوری پوست خشک هستید باید با مرکز معتبری مثل بایودرم در ارتباط باشید. به طور کلی راهکارهای درمانی خشکی پوست عبارتند از:
- مرطوبکننده را به خصوص پس از حمام و زمانی که پوست هنوز کمی مرطوب است، استفاده کنید.
- دوش گرفتن با آب ولرم و کوتاه مدت، گزینه مناسبتری نسبت به حمام طولانی با آب داغ است.
- از صابونها و شویندههای قوی که باعث کشیدگی پوست میشوند، کمتر استفاده کنید.
- در فصلهای سرد یا محیطهای بسیار خشک، استفاده از دستگاه رطوبتساز میتواند به حفظ رطوبت هوا کمک کند.
- استفاده از ضدآفتاب مناسب و پوشش محافظ میتواند از آسیب ناشی از اشعه فرابنفش جلوگیری کند.
- اگر خشکی شدید، مداوم یا همراه با قرمزی، التهاب و خارش باشد، بهتر است علت آن توسط پزشک بررسی شود.
- در صورتی که خشکی پوست به بیماری یا مصرف داروی خاصی مرتبط باشد، درمان علت اصلی میتواند به کاهش علائم کمک کند.
آیا خشکی پوست قابل پیشگیری است؟
در بسیاری از موارد میتوان با مراقبت صحیح، احتمال بروز یا تشدید خشکی پوست را کاهش داد. استفاده روزانه از مرطوبکننده، پرهیز از آب بسیار داغ، انتخاب شویندههای ملایم و محافظت از پوست در برابر سرما، باد و نور خورشید از مهمترین اقدامات پیشگیرانه هستند. همچنین بهتر است مدت زمان حمام را کوتاه نگه دارید و پس از شستوشو، پوست را با ضربههای آرام خشک کنید و بلافاصله مرطوبکننده بزنید. اگر خشکی پوست به صورت مداوم تکرار میشود، پیدا کردن علت اصلی آن و بعد از انجام پکیج آبرسانی معتبر اهمیت بیشتری از صرفا استفاده از محصولات مرطوبکننده دارد.
سوالات متداول
بهترین روش برای درمان خشکی پوست چیست؟
استفاده منظم از یک مرطوبکننده مناسب، شستوشوی پوست با آب ولرم و شوینده ملایم، استفاده از تزریق مزوژل در صورت تایید پزشک و پرهیز از عوامل تحریککننده، از مهمترین روشهای کنترل خشکی پوست هستند.
چه زمانی برای خشکی پوست باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر خشکی پوست شدید و طولانی مدت باشد، با خارش یا التهاب قابل توجه همراه شود، ترکهای پوستی ایجاد کند یا با مراقبتهای معمول بهبود پیدا نکند، بهتر است برای بررسی علت به پزشک یا متخصص پوست مراجعه شود.
منبع:
چرا با اینکه هر روز کرم مرطوبکننده میزنم، باز پوستم خشک و پوستهپوسته میشه؟
اگر عامل اصلی خشکی برطرف نشده باشد، مرطوبکننده بهتنهایی کافی نیست. گاهی ترکیبات نامناسب محصولات، شستوشوی مکرر یا آسیب به سد دفاعی پوست سبب میشود خشکی همچنان ادامه پیدا کند.