پسوریازیس و پیسی هر دو جزو اختلالات خودایمنی پوست طبقهبندی میشوند و ممکن است ظاهر فرد را تحت تأثیر قرار دهند، اما واقعیت این است که این دو کاملا با یکدیگر متفاوتاند. در ادامه قصد داریم تا تفاوت پسوریازیس و پیسی را به طور کلی مورد بررسی قرار دهیم.
چه تفاوتهایی بین پسوریازیس و پیسی وجود دارد؟
از تفاوت پسوریازیس و پیسی میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
ماهیت پسوریازیس و پیسی
در پسوریازیس پوست با سرعت بسیار بالایی سلول تولید میکند و چون فرصت ریزش ندارند، روی هم انباشته میشوند، اما در پیسی (ویتیلیگو) داستان کاملا متفاوت است، در اینجا سیستم ایمنی به اشتباه به ملانوسیتها (سلولهای رنگساز پوست) حمله کرده و آنها را از کار میاندازد. پس در پسوریازیس با تجمع سلولی و در پیسی با فقدان رنگدانه روبرو هستیم.
علائم
پلاکهای قرمز، خشکی و ترکخوردگی، خارش و سوزش، تغییرات ناخن و تورم و خشکی مفاصل از نشانههای بروز پسوریازیس هستند. لکههای سفید شیری، تغییر رنگ داخل دهان و حساسیت شدید به آفتاب از علائم پیسی میباشند.
دلایل
دلایل بروز این دو بیماری نیز از تفاوت پسوریازیس و ویتیلیگو میباشد، عوامل ژنتیکی، اختلال ایمنی، عفونتهای باکتریایی مانند گلودرد استرپتوکوکی، مصرف برخی داروها مانند لیتیوم یا بتابلوکرها، استرس، چاقی و سیگار کشیدن از دلایل ایجاد پسوریازیس هستند. دلایل بروز پیسی نیز بیماری آدیسون، کمخونی، دیابت نوع 1، لوپوس، روماتیسم مفصلی و بیماری تیروئید میباشد.
تفاوت در ظاهر و شکل ضایعات
در پسوریازیس شما لکههای قرمز و ملتهبی را میبینید که روی آنها لایهای از پوستههای ضخیم و نقرهایرنگ (شبیه فلس ماهی) نشسته است. مرز این لکهها با پوست سالم کاملا مشخص و برجسته است. این در حالی است که در پیسی پوست هیچ برجستگی یا پوستهای ندارد. تنها اتفاقی که افتاده، تغییر رنگ است. لکهها به رنگ سفید شیری یا گچی در میآیند و بافت پوست در آن ناحیه دقیقا مثل سایر نقاط بدن، نرم و صاف باقی میماند.
محلهای شایع بروز در بدن
پسوریازیس آرنجها، زانوها، کف سر و حتی گودی کمر را تحت تاثیر قرار میدهد، پیسی بیشتر در نواحی باز بدن که در معرض آفتاب هستند یا نواحی دارای چینخوردگی مثل اطراف چشمها، لبها، مچ دست، پشت دستها و زیر بغل دیده میشود.
علائم همراه (خارش و درد)
لکههای پیسی معمولا هیچ حس خاصی ندارند، نه میخارند و نه دردناک هستند. تنها خطر آنها این است که به دلیل نداشتن رنگدانه، در برابر آفتابسوختگی بسیار حساسترند.
طبق گفته psoriasis ضایعات پسوریازیس اغلب با خارش شدید، سوزش و گاهی درد همراه هستند و در صورت خشکی زیاد ممکن است خونریزی کنند.
سن بروز و الگوی گسترش
پیسی معمولا زودرستر است و اکثر بیماران قبل از سن ۲۰ سالگی اولین لکهها را میبینند. پسوریازیس اغلب در دو بازه سنی ۱۵ تا ۲۵ سال یا ۵۰ تا ۶۰ سال خود را نشان میدهد. الگوی گسترش پسوریازیس معمولا به صورت دورهای (فصلهای سرد سال) شدت میگیرد، در حالی که پیشرفت پیسی ممکن است سالها متوقف شود و ناگهان در عرض چند ماه گسترش یابد.
درمان
پیسی و پسوریازیس درمانهای متعددی دارند، با این حال نباید درمان خودسرانهای در زمینه داشت، به همین دلیل پیشنهاد میشود تا برای دریافت مشاوره با مشاورین مرکز تخصصی پوست بایودرم در تماس باشید.
درمان پیسی
- دارو: در مراحل حاد که بیماری به سرعت در حال گسترش است، پزشک ممکن است از کورتیکواستروئیدهای خوراکی برای مهار موقت سیستم ایمنی استفاده کند.
- پماد: خط اول درمان برای لکههای محدود، استفاده از پمادهای ضدالتهاب است. پمادهای استروئیدی قوی یا مهارکنندههای کلسینورین (مانند تاکرولیموس) میتوانند به بازگشت رنگدانه کمک کنند، به ویژه اگر در مراحل اولیه بیماری و در نواحی صورت و گردن استفاده شوند.
- فتوتراپی (NB-UVB): نوردرمانی با اشعه ماوراء بنفش نوع B با پهنای باند باریک، یکی از استانداردترین روشها برای درمان پیسی گسترده است. در این روش، بدن تحت تابش کنترلشده قرار میگیرد تا سلولهای رنگساز باقیمانده تحریک به فعالیت و تکثیر شوند. این روش معمولاً به ۲ تا ۳ جلسه در هفته نیاز دارد.
- لیزردرمانی (Excimer): لیزر اکسایمر برای درمان لکههای کوچک و ثابت بسیار موثر است. مزیت این لیزر نسبت به فتوتراپی این است که اشعه فقط به لکههای سفید تابیده میشود و پوست سالم اطراف، تحت تأثیر اشعه قرار نمیگیرد.
- پیوند پوست و سلولهای ملانوسیت: ر مواردی که بیماری حداقل به مدت ۶ ماه تا یک سال ثابت مانده و لکهها پیشرفتی نداشتهاند، میتوان از جراحی استفاده کرد. در این روش، سلولهای رنگساز از نواحی سالم بدن برداشته و به لکههای سفید پیوند زده میشوند.
- سلول بنیادی: در درمان پیسی با سلول بنیادی، سلولهای بنیادی خود فرد استخراج شده و پس از تمایز به سلولهای رنگساز در محیط آزمایشگاه، به نواحی فاقد رنگدانه تزریق میشوند.
درمان پسوریازیس
حال که با انواع درمان بیماری پیسی آشنا شدهاید، پسوریازیس نیز درمانهایی دارد که از آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
- داروی خوراکی: برای موارد متوسط تا شدید، از داروهای سیستمیک استفاده میشود. این قرصها (مانند متوترکسات یا اسیتریتین) از درون بدن بر سیستم ایمنی یا سرعت تقسیم سلولهای پوست اثر میگذارند.
- آمپول سینورا: سینورا یک داروی بیولوژیک قدرتمند (آدالیمومب) است که به صورت تزریقی استفاده میشود. این دارو دقیقاً پروتئینهای خاصی در سیستم ایمنی (TNF-alpha) را که باعث ایجاد التهاب و قرمزی در پسوریازیس میشوند، هدف قرار داده و مسدود میکند.
- سالیسیلیک اسید (لوسیون و پماد): این ماده یک ترکیب کراتولیتیک یا لایهبردار است. وظیفه اصلی سالیسیلیک اسید، نرم کردن و از بین بردن پوستههای ضخیم و نقرهای روی پلاکهاست. با حذف این پوستهها، سایر داروهای پمادی بهتر جذب پوست میشوند و ظاهر پوست نیز سریعتر بهبود مییابد.
- تزریق کورتیکواستروئید: در مواردی که پلاکهای پسوریازیس بسیار مقاوم، ضخیم یا محدود به یک ناحیه خاص باشند، پزشک ممکن است کورتون را مستقیما به زیر ضایعه تزریق کند. این کار التهاب را در همان نقطه به سرعت سرکوب کرده و باعث تخت شدن ضایعه برجسته میشود.
- نوردرمانی (Phototherapy) و لیزردرمانی: در این روش از اشعه ماوراء بنفش (به ویژه NB-UVB) برای کاهش سرعت رشد سلولهای پوست استفاده میشود.
- سلولهای بنیادی: سلولهای بنیادی میتوانند با تنظیم مجدد سیستم ایمنی و ترشح فاکتورهای ضدالتهابی، از حمله اشتباه بدن به سلولهای پوست جلوگیری کنند.
سخن پایانی
ویتیلیگو یا پسوریازیس علیرغم شباهت در خودایمن بودن و تغییر ظاهر پوست دو مسیر کاملا متفاوت را طی میکنند. با توجه به علائم گفته شده برای این دو بیماری، اگر کوچکترین عارضهای از ویتیلیگو و پسوریازیس مشاهده کردید، سریع به پزشک مراجعه کنید.
سوالات متداول
کدام یک از این دو بیماری خطرناکتر است؟
هیچکدام از این دو بیماری خطرناک یا کشنده نیستند و واگیر هم ندارند. با این حال، پسوریازیس به دلیل احتمال درگیری مفاصل (آرتریت پسوریازیس) و التهاب سیستمیک، نیاز به بررسی پزشکی بیشتری دارد.
آیا استرس باعث ایجاد این بیماریها میشود؟
استرس به تنهایی «علت» ایجاد نیست، اما یکی از قویترین محرکها برای شروع هر دو بیماری است.
منابع:
