پسوریازیس پوست سر یکی از شایعترین انواع بیماری پسوریازیس است که باعث ایجاد پلاکهای قرمز، پوستههای ضخیم نقرهایرنگ و خارش در پوست سر میشود. این بیماری ممکن است تنها بخش کوچکی از پوست سر را درگیر کند یا تمام پوست سر را بپوشاند. در برخی افراد، ضایعات از خط رویش مو فراتر رفته و به پیشانی، پشت گردن یا اطراف گوشها نیز گسترش پیدا میکنند.
پسوریازیس پوست سر چیست؟
باید بدانید که در پسوریازیس پوست سر سیستم ایمنی بدن به اشتباه سلولهای سالم پوست را هدف قرار میدهد و باعث افزایش سرعت تولید سلولهای پوستی میشود. در نتیجه سلولهای جدید پیش از آنکه سلولهای قدیمی فرصت ریزش پیدا کنند، روی سطح پوست تجمع مییابند و پلاکهای ضخیم و پوستهدار به وجود میآیند.
طبق گفته health ضایعات پسوریازیس به شکل لکههای قرمز با پوستههای سفید یا نقرهای ظاهر میشوند و ممکن است با خارش، سوزش یا احساس درد همراه باشند. برخلاف شوره سر که فقط باعث پوستهریزی میشود، پسوریازیس با التهاب واضح پوست همراه است و در موارد شدید میتواند باعث خونریزی ناشی از خاراندن یا ترک خوردن پوست شود.
تفاوت پسوریازیس پوست سر با شوره سر
بسیاری از افراد پسوریازیس را با شوره سر اشتباه میگیرند، در حالی که این دو بیماری تفاوتهای مهمی دارند:
| پسوریازیس پوست سر | شوره سر |
| پلاکهای ضخیم و برجسته | پوستههای ریز و چرب |
| التهاب و قرمزی واضح | التهاب خفیف یا بدون التهاب |
| خارش متوسط تا شدید | خارش خفیف |
| ممکن است به پیشانی و گردن گسترش یابد | فقط روی پوست سر دیده میشود |
| بیماری خودایمنی | اغلب ناشی از رشد قارچ مالاسزیا و چربی پوست |
چه کسانی به پسوریازیس سر دچار میشوند؟
سوالی که برای برخی از افراد به وجود میآید، این است که چه کسانی به پسوریازیس سر دچار میشوند؟
- سابقه خانوادگی: ژنتیک یکی از مهمترین عوامل ایجاد پسوریازیس است. اگر یکی از والدین یا اعضای نزدیک خانواده به این بیماری مبتلا باشد، احتمال ابتلای سایر اعضای خانواده نیز افزایش پیدا میکند.
- اختلال در عملکرد سیستم ایمنی: همانطور که گفته شد پسوریازیس یک بیماری خودایمنی است و این بیماری با وجود اختلال در سیستم ایمنی بدن به وجود میآید.
- استرس: استرسهای شدید روحی جزو مهمترین عوامل شروع یا تشدید پسوریازیس محسوب میشوند. بسیاری از بیماران اولین حمله بیماری را پس از یک دوره فشار روانی تجربه میکنند.
- مصرف برخی داروها: داروهایی مانند بتابلوکرها، لیتیوم، برخی داروهای ضد مالاریا و قطع ناگهانی کورتونهای خوراکی ممکن است باعث بروز این بیماری شوند.
- اضافه وزن و سیگار: چاقی، مصرف دخانیات و نوشیدن بیشازحد الکل از عواملی هستند که احتمال بروز یا شدت پسوریازیس را افزایش میدهند.
- آسیب به پوست سر: ایجاد زخم، خراش، سوختگی یا حتی خاراندن مکرر پوست سر میتواند در برخی افراد باعث ایجاد ضایعات جدید پسوریازیس شود.
انواع پسوریازیس پوست سر
پسوریازیس پوست سر ممکن است به شکلهای مختلفی ظاهر شود و شدت آن از خفیف تا شدید متغیر باشد. شناخت نوع بیماری به انتخاب روش درمان مناسب کمک میکند.
پسوریازیس پلاکی
این نوع، شایعترین نوع پسوریازیس است و بیش از ۸۰ درصد بیماران را درگیر میکند. در این حالت، پلاکهای قرمز با پوستههای ضخیم سفید یا نقرهای روی پوست سر ایجاد میشوند و با خارش همراه هستند.
پسوریازیس خفیف پوست سر
در نوع خفیف، تنها پوستههای نازک و پراکنده روی پوست سر دیده میشود و التهاب چندان شدید نیست.
پسوریازیس متوسط
در این مرحله، پلاکها ضخیمتر میشوند و قسمت قابلتوجهی از پوست سر را درگیر میکنند. خارش و التهاب نیز بیشتر از نوع خفیف است.
علائم پسوریازیس پوست سر
علائم این بیماری مورد بعدی است که باید به آن توجه داشته باشید، چرا که علائم باعث به وجود آمدن مواردی مثل تفاوت لوپوس و پسوریازیس میشود.
- پوستهریزی
- پلاکهای برجسته و ملتهب روی پوست سر
- خارش پوست سر
- خشکی و ترکخوردگی پوست
- احساس سوزش، حساسیت یا درد در پوست سر
- ریزش موقت مو
- گسترش ضایعات به اطراف پوست سر
علل پسوریازیس سر
علت دقیق این بیماری هنوز به طور کامل مشخص نیست، اما تحقیقات نشان میدهد که ترکیبی از عوامل ژنتیکی، اختلال در عملکرد سیستم ایمنی و عوامل محیطی در بروز آن نقش دارند. اختلال در سیستم ایمنی: در افراد مبتلا، سلولهای T سیستم ایمنی به اشتباه به سلولهای سالم پوست حمله میکنند. این موضوع باعث افزایش تولید سلولهای پوستی و ایجاد التهاب مزمن میشود. از طرفی ژنتیک یکی از مهمترین عوامل خطر ابتلا به پسوریازیس است. اگر یکی از والدین یا خواهر و برادر فرد به این بیماری مبتلا باشند، احتمال ابتلای او نیز بیشتر خواهد بود. البته داشتن سابقه خانوادگی به معنای ابتلای قطعی نیست و عوامل محیطی نیز در بروز بیماری نقش دارند.
تشخیص پسوریازیس سر
تشخیص پسوریازیس پوست سر توسط معاینه بالینی پوست سر، بررسی زمان شروع علائم، شدت خارش یا درد، سابقه خانوادگی پسوریازیس، بررسی ناخنها و مفاصل و نمونهبرداری از پوست (بیوپسی) انجام میشود.
درمان پسوریازیس پوست سر
در حال حاضر درمان قطعی پسوریازیس پوست سر وجود ندارد، اما با استفاده از روشهای درمانی مناسب میتوان علائم بیماری را کنترل کرد، دفعات عود را کاهش داد و کیفیت زندگی بیمار را بهبود بخشید.
سلول اتولوگ
در کشورهای دیگر درمان قطعی پسوریازیس با سلول بنیادی اتولوگ در حال تحقیق و پژوهش است، باید گفت که یکی از روشهای نوین که در سالهای اخیر برای قاتل پسوریازیس سر مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته، درمان با سلولهای بنیادی اتولوگ است. این روش با هدف کنترل اختلالات سیستم ایمنی و کمک به ترمیم بافتهای آسیبدیده پوست مورد بررسی قرار گرفته است. از آنجا که پسوریازیس در اثر واکنش غیرطبیعی سیستم ایمنی ایجاد میشود، محققان معتقدند سلولهای بنیادی میتوانند در کاهش روند التهابی بیماری نقش داشته باشند.
سلولهای بنیادی توانایی تبدیل شدن به انواع مختلف سلولهای بدن را دارند و علاوه بر این، ترکیباتی ترشح میکنند که میتوانند فعالیت بیشازحد سیستم ایمنی را تعدیل کنند. این ویژگی باعث میشود التهاب مزمن پوست کاهش یابد و شرایط برای ترمیم نواحی آسیبدیده فراهم شود. همچنین این سلولها با تحریک فرآیندهای بازسازی بافت و بهبود عملکرد سلولهای پوستی، ممکن است به کاهش تشکیل پلاکهای پسوریازیس و تسریع روند بهبود ضایعات کمک کنند.
دارو برای پسوریازیس پوست سر
کورتیکواستروئیدها رایجترین داروهای موضعی برای درمان پسوریازیس پوست سر هستند. این داروها التهاب، قرمزی و خارش را کاهش میدهند و به صورت لوسیون، محلول، ژل، اسپری، فوم یا شامپو تجویز میشوند. فراموش نکنید که استفاده طولانی مدت یا خودسرانه از کورتونهای موضعی ممکن است باعث نازک شدن پوست یا کاهش اثربخشی دارو شود.
پماد برای پسوریازیس سر
پمادهایی که در ترکیبات آنها زغالسنگ، چوب و اسید سالیسیلیک وجود دارد، نیز میتوانند برای پسوریازیس پوست سر موثر باشند.
طب سنتی
در طب سنتی نیز شما میتوانید از موز و ماست، ژل آلوئهورا، روغنهای زیتون و نارگیل، سیر و سرکه سیب برای مدیریت و جلوگیری از پیشروی پسوریازیس سر استفاده کنید.
[مطالعه بیشتر: تفاوت پسوریازیس و پیسی]
درمان خانگی پسوریازیس پوست سر
- قرار دادن کمپرس سرد روی نواحی درگیر میتواند التهاب، سوزش و خارش را به طور موقت کاهش دهد.
- شستوشوی موها با آب ولرم به جای آب داغ از خشک شدن بیشتر پوست جلوگیری میکند. همچنین بهتر است پس از حمام، پوست سر با محصولات مناسب مرطوب شود.
- خاراندن مداوم باعث تشدید التهاب، ایجاد ترک، خونریزی و حتی عفونت میشود و ممکن است ضایعات جدیدی ایجاد کند.
- استرس یکی از عوامل شناختهشده در تشدید پسوریازیس است. ورزش، خواب کافی و مدیتیشن میتوانند در کاهش دفعات عود بیماری موثر باشند.
- اگرچه رژیم غذایی درمان قطعی پسوریازیس نیست، اما حفظ وزن مناسب و مصرف مواد غذایی ضدالتهابی مانند میوهها، سبزیجات، غلات کامل، ماهیهای چرب و روغن زیتون ممکن است به کاهش التهاب بدن کمک کند.
عوارض پسوریازیس پوست سر
پسوریازیس پوست سر اگر بهموقع تشخیص داده نشود یا بهدرستی درمان نگردد، میتواند علاوه بر ایجاد ناراحتیهای پوستی، کیفیت زندگی فرد را نیز تحت تاثیر قرار دهد. هرچند این بیماری واگیردار نیست، اما التهاب مزمن ناشی از آن در برخی افراد با عوارض جسمی و روانی همراه است.
- یکی از شایعترین عوارض پسوریازیس پوست سر، ریزش موقت مو است. این ریزش به دلیل التهاب شدید، خاراندن مداوم پوست سر یا جدا کردن پوستههای ضخیم ایجاد میشود و خود بیماری به طور مستقیم باعث تخریب فولیکولهای مو نمیشود.
- خاراندن مداوم پوست سر میتواند باعث ایجاد زخم، ترکهای پوستی و افزایش خطر ورود باکتریها یا قارچها شود. در صورت بروز عفونت، ممکن است علائمی مانند درد، ترشح، تورم یا افزایش قرمزی پوست مشاهده شود که نیاز به درمان پزشکی دارد.
- در موارد شدید، پلاکهای پسوریازیس ممکن است ضخیم و خشک شوند و در نتیجه پوست سر ترک بخورد.
آیا میتوان از پسوریازیس پوست سر جلوگیری کرد؟
از آنجا که پسوریازیس یک بیماری خودایمنی با زمینه ژنتیکی است، راهی برای پیشگیری کامل از بروز آن وجود ندارد. با این حال، شناسایی و کنترل عوامل محرک میتواند احتمال عود بیماری را کاهش داده و شدت علائم را کمتر کند.
- استرس یکی از مهمترین عوامل تشدیدکننده پسوریازیس است. استفاده از تکنیکهایی مانند مدیتیشن، یوگا، ورزش منظم، خواب کافی و تمرینات تنفس عمیق میتواند به کنترل استرس کمک کند.
- خراشیدگی، سوختگی، آفتابسوختگی یا آسیبهای دیگر ممکن است باعث ایجاد ضایعات جدید شوند. بنابراین بهتر است از پوست سر در برابر آسیبهای فیزیکی محافظت شود.
- رعایت رژیم غذایی متعادل، حفظ وزن مناسب، فعالیت بدنی منظم و ترک سیگار میتواند در کنترل التهاب و کاهش دفعات عود بیماری موثر باشد.
سخن پایانی
پسوریازیس پوست سر یک بیماری مزمن و خودایمنی است که اگرچه درمان قطعی ندارد، اما با تشخیص زودهنگام و انتخاب روش درمان مناسب میتوان آن را بهخوبی کنترل کرد. رعایت توصیههای پزشک، استفاده منظم از داروها، مراقبت صحیح از پوست سر و پرهیز از عوامل محرک، نقش مهمی در کاهش علائم و جلوگیری از عود بیماری دارند. برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه با مشاورین ما در تماس باشید.
سوالات متداول
آیا پسوریازیس پوست سر مسری است؟
خیر. پسوریازیس پوست سر یک بیماری خودایمنی و غیرواگیر است و از طریق تماس پوستی، استفاده از وسایل مشترک، شانه، کلاه یا حوله به دیگران منتقل نمیشود.
آیا رنگ کردن مو برای افراد مبتلا به پسوریازیس خطرناک است؟
در دورههای فعال بیماری بهتر است از رنگ مو یا محصولات حاوی مواد شیمیایی قوی استفاده نشود، زیرا ممکن است باعث تحریک پوست سر و تشدید علائم شوند. در صورت تمایل به رنگ کردن مو، بهتر است ابتدا با متخصص پوست مشورت کرده و از محصولات ملایم و مناسب پوست حساس استفاده شود.
منبع:
